اصفهان، کالج علاقه‌مندان مرمت بود

گزارشی از نشست مجازی ایکوم در کاخ هشت‌بهشت

چهاردهمین نـشـسـت مـجـازی گروه حفاظت ایکوم ایران اگر از یک منظر منحصربه‌فرد بوده باشد، آن حتما مصاحبه با یک استاد مرمت‌کار در مکانی تاریخی و استفاده از توضیحات زنده او بوده است. این نشست مجازی به‌صورت زنده در روز دوشنبه ۲۸مهر ساعت یازده صبح ارائه شد. مهمان اصلی این لایو استثنایی غلامرضا تائبی بود؛ استاد مرمت‌کاری که با نیم‌قرن سابقه درزمینه مرمت آثار تاریخی، بخش‌هایی از تجارب گران‌بهای خود را در عمارت هشت‌بهشت در اخـتـیـار مشتاقان این عرصه قرار داد.

پنجشنبه ۰۱ آبان ۱۳۹۹

همچنین در این لایو، دکتر بهشاد حسینی، سرپرست کارگروه حفاظت نقاشی ایکوم و خانم شیروانی، مدیریت عمارت هشت‌بهشت هم حضور داشتند و به‌نوبه خود توضیحات لازم را ارائه کردند. همچنین مهندس بهنود گوهربین، سرپرست کارگروه حفاظت آرایه‌های معماری ایکوم ایران، میزبانی این نشست را با عنوان «آرایه‌های معماری عمارت هشت‌بهشت اصفهان» بر عهده داشت.

اگر به کار مرمت عشقی ندارید، اصلا وارد این عرصه نشوید

غلامرضا تائبی از سال۱۳۵۰ در عرصه کار مرمت فعال  و تحصیلات او در رشته طراحی فرش از دانشگاه هنرهای زیبا بوده است. خودش می‌گوید ازآنجاکه مادرش بافنده فرش بوده به‌سوی این رشته گرایش پیدا کرده است. بعدها ولی کار مرمت و به‌ویژه مرمت تزیینات او را جذب خودش کرده است. تائبی طی ادوار گوناگونی در بناهای مختلفی در سرتاسر ایران حضور داشته است. خودش حضور ایتالیایی‌ها در ایران را «دوره رنسانس مرمت ایران» لقب می‌دهد. همچنین تائبی درباره جایگاه اصفهان درزمینه کار مرمت، می‌گوید: «در گذشته که دانشگاه به‌صورت فعلی وجود نداشته، اصفهان حکم کالج را برای علاقه‌مندان این رشته داشته است. دانشجویان و شیفتگان این حرفه به اصفهان می‌آمدند و به‌طور عملی با کار مرمت آثار باستانی آشنا می‌شدند و پس از چند ماه کسب علم، با تجربه‌ای که به دست آورده بودند به شهرهای خود می‌رفتند و این آموزش‌ها را در آنجا به کار می‌گرفتند». استاد تائبی به علاقه‌مندان حضور در این رشته توصیه می‌کند که کار مرمت «یک کار آکادمیک نیست، معلومات آکادمیک تنها بخشی از این رشته را شامل می‌شود و مرمت‌کار باید طی دوره‌های کارورزی و کارآموزی این فن را درک کند.» او می‌افزاید: «کار مرمتگری آدم عاشق می‌خواهد؛ اگر به کار مرمت عشقی ندارید، اصلا وارد این عرصه نشوید؛ چون عمرتان را هدر خواهید داد. این کار دنیای پیچیده‌ای دارد و من بعد از پنجاه سال تجربه در این زمینه هنوز خیلی چیزها را نمی‌دانم».

هشت‌بهشت: موزه مرمت و تزیینات

در بخش دیگری از این گفت‌وگوی مجازی، از سوی خانم شیروانی و آقایان حسینی و تائبی توضیحاتی راجع به تاریخچه و شیوه کار تزیینات و مرمت‌های اعمال‌شده در کاخ هشت‌بهشت ارائه شد. حسینی با ارجاع به مداخلات پی‌درپی در دوره‌های تاریخی مختلف در این بنا، هشت‌بهشت را برای عنوان «موزه مرمت و تزیینات» شایسته می‌داند. استاد تائبی ویژگی خاص تزیینات هشت‌بهشت را «کوپ‌بُری‌های» منحصربه‌فرد آن می‌داند. کوپ‌بری برای زمان خود یک نوآوری محسوب می‌شده و جلوه چشم‌نوازی به تزیینات بنا بخشیده است. کوپ‌بری‌ها تا سقف امتداد می‌یابد. خوشبختانه بخشی از این کوپ‌بری‌ها در زیر لایه‌های جدیدتر گچ یافت شده است. در ادامه استاد توضیحاتی راجع به ترمیم کوپ‌بری و آینه‌بری بیان کرد. آینه‌های به‌کاررفته در اینجا هم از دو نوع محدب یا کود و همچنین آینه‌های تخت بوده است. استاد تائبی به صنعت شیشه‌گری و تولید شیشه‌های معروف به «دوغازی» در خود اصفهان و همچنین آینه‌های ونیزی جهت منبع تهیه این آینه‌ها اشاره می‌کند. ویژگی دیگر این بنا در مقایسه با دیگر بناهای مشابه، استفاده از نقوش در ازاره‌ها به جای پرده‌سازی معمول است. از جمله نقوش پرنده، شکار و بید سمرقندی در اینجا دیده می‌شود. همان‌طور که گفته شد در این عمارت لایه‌های متعددی از تزیینات ادوار مختلف، از آینه‌کاری‌های صفوی گرفته تا طرح‌های گل و مرغ قاجاری، دیده می‌شود. ترمیم‌های انجام‌شده عمدتا با نگاه مرمتی بوده است، به این صورت که در بخش‌هایی تنها لایه‌های جدیدی آزاد شده تا تزیینات دوره‌های مختلف را در کنار هم بتوان نمایش داد. در ادامه استاد تائبی درباره سقف منحصربه‌فرد بالای حوض مروارید توضیحاتی داد. این سقف چوبی با تزیینات آینه‌کاری بسیار خاص است. تائبی توضیح می‌دهد که در سال‌ها ۵۵ و ۵۶ گچ‌بری‌های دوره قاجار از اینجا آزاد شده و مقرنس‌ها به شکل فعلی کار شده است. تائبی توضیح می‌دهد که در زمان فتحعلی شاه قاجار که هشت‌بهشت مدتی مسکن ولیعهد شده بوده، تمام تزیینات قدیم با گچ پوشانده شده و در دوره معاصر این گچ‌کاری‌ها به منظور بازنمایی تزیینات کهن‌تر آزادسازی شده است.

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.