فرهنگ درست برخورد با معلولین: چگونه رفتار کنیم؟

فردی مبتلابه «سندرم دان» به همراه مادرش چشم در چشم از روبروی شما می‌گذرد و یا نگاه شما در گوشه‌ای از خیابان به فردی روی صندلی چرخ‌دار می­افتد که به‌زحمت برای گذر از مانعی در حال تلاش است. همکار جدیدی به شما معرفی‌شده و متوجه می‌شوید که او اختلال بینایی دارد و یا اینکه از ناحیه پا یا دست خود دچار محدودیت‌هایی است. واکنش شما در چنین شرایطی چیست؟ در مواجهه با افراد دارای معلولیت جسمی یا ذهنی چگونه رفتار می‌کنید؟ اصلاً چگونه باید رفتار کنید که از یک‌سو موجب رنجش این دسته از افراد نشوید و از سوی دیگر احساس کنید رسالت انسانی و اجتماعی خود را درست انجام داده‌اید؟ نحوه برخورد شما با این دسته از افراد، نقشی تعیین‌کننده در میزان مشارکت و حضور آنان در جامعه دارد.

پنجشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۹

این میان رفتارهای رایج نادرستی وجود دارند که گاهی شهروندان چه در سطح شهر و چه در ادارات و سازمان‌ها­­ از خود بروز می‌دهند. این رَویه منجر به سرخوردگی افراد دارای معلولیت و پرهیز از حضورشان در اجتماع شده و درنهایت، باعثِ گوشه‌گیری و انزوای هرچه بیشترشان می­شود. شاید لازم باشد در اینجا به بعضی از این رفتارهای نادرست کلیشه‌ای اشاره کنیم. به عبارتی ساده‌تر اوّل بدانیم که چه نباید بُکنیم؟

  1. خیره نشویم: معلولیت تفاوت در توانایی­هاست و این تفاوت به­خصوص اگر در ظاهر فرد معلول باشد باعث جلب‌توجه می‌شود. پس به تفاوت‌های آنان خیره نشویم.
  2. ابراز تأسف نکنیم: افسوس خوردن، زیر لب آه کشیدن و یا نُچ نُچ کردن و همچنین کله تکان دادن از مصادیق بُروزِ تأسفِ نا به‌جا است.
  3. قضاوت نکنیم: بسیاری با دیدن فرد معلول قضاوت می­کنند که این فرد یا اطرافیانش چه گناهی مرتکب شده‌اند. برخی به­یاد شکرگزاری خداوند می‌افتند و این را هم علناً نشان می‌دهند. این دسته از افراد گمان می‌کنند معلولیت نوعی تنبیه و ناشی از گناهانی است که فرد یا نزدیکانش درگذشته انجام داده‌اند! درحالی­که معلولیت می­تواند برای هرکسی اتفاق بیافتد و ارتباطی با اعمال و گذشته افراد نیز ندارد.
  4. کنجکاوی نکنیم: برخی از روی کنجکاوی به‌طرف فرد دارای معلولیت رفته و سعی در کنکاشِ وضعیتِ او می‌کنند؛ بدون آنکه متوجه باشند که اصلاً فرد معلول تمایلی دارد یا خیر؟ پرس و جوی بی‌مورد در مورد علّت معلولیت برای ابراز همدردی هم که باشد موجب بازگو کردن اتفاقات تلخی است که ممکن است یادآوریِ آن فرد دارای معلولیت را بیازارد.
  5. ترحم بی­جا نکنیم: ترحم کردن یعنی به خاطر معلولیت و بدون آگاهی از تمایل فرد دارای معلولیت، شروع به کمک سرخود و بی­مورد به او کنیم. اگر احساس می­کنید فردی در شرایطی نیاز به کمک شما دارد راه معقول این است که اوّل از او بپرسید.
  6. کناره‌گیری نکنیم: افراد دارای معلولیت را همانندِ سایر افراد در امورات مشارکت دهیم و از آن‌ها دوری نجوییم. برخی به‌غلط گمان می­کنند افراد دارای معلولیت موجوداتِ تلخی هستند که معاشرت با آنان خیلی سخت است؛ چون همیشه از وضعیت خود ناراضی هستند.
  7. تقدس سازی نکنیم: برخی افراد از معلولین درخواست دعا می‌کنند و حتّی دیده‌شده که در اماکن مذهبی وسایل خود را به‌زعم خود با آنان متبرک می­سازند! فرد دارای معلولیت هم می­تواند مانند هر انسان دیگری دچار خطا و گناه شود و قدیس نیست. شک نکنید که این رفتار شما برای او آزاردهنده خواهد بود.

این‌گونه رفتارها نه‌تنها کمکی به حال‌وروز معلولین نمی­کند؛ بلکه برایشان یادآور می‌شود که دارای مشکلی هستند و موجب انزوای هرچه بیشتر و گوشه‌نشینی آنان می­گردد. بهترین عکس­العمل این است که عادی باشید و عادی برخورد کنید. بدون توجه به تفاوت‌های ظاهری، رفتاری طبیعی، توأم با لبخند و ملاحظه حالِ طرف مقابلتان داشته باشید. در صورت هم­صحبتی با فرد دارای معلولیت با او همدردی و دلسوزی نکنید بلکه سعی کرده ارتباطی مثبت، بدون ترحم و کنجکاوی ایجاد کنید؛ فارغ از اینکه ظاهر و توانایی فرد معلول چگونه است. این بهترین واکنش شما می‌تواند باشد.

فرهنگ‌سازی برای برخورد مناسب با معلولین ازجمله مسئولیت­های خطیر حکومت­هاست. طی سالیان گذشته به دلیل عدم توجه کافی نهادهای فرهنگ‌ساز ازجمله «وزارت فرهنگ و ارشاد»، «صداوسیما»، «وزارت آموزش‌وپرورش» و «سازمان بهزیستی»، رفتارهای کلیشه‌ای نادرست بخشی از جامعه، افراد دارای معلولیت را آزار داده است. چه‌بسا شهروندان با فرهنگ‌سازی در این مورد به ناملایمات متأثر از این رفتارها آگاه شده و خود اشاعه­دهنده رفتار درست در جامعه پیرامونشان شوند. با اصلاح فرهنگ برخورد با معلولین درراه حضور پُررنگ­تر این عزیزان در جامعه قدم برداریم.

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.