گردآوری و پیگیری اخبار در فضای مجازی (مقدمه)

مترجم افسانه صادقی/ سازمان «فرستدرفت» در سال 2015 با هدف «ارائه‌ رهنمودهای اخلاقی و عملی در زمینه‌ چگونگی دستیابی به محتوای موجود در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی و همچنین صحتسنجی و نشر آن» تشکیل شد. این سازمان رسالت خود را «حفاظت از جوامع در برابر اطلاعات جعلی آسیبزا» برمیشمرد. آنچه در ادامه میخوانید گزیدهای است از برخی فصلهای کتابچهای که این سازمان در ارتباط با موضوع گردآوری و پیگیری اخبار در فضای آنلاین در اکتبر سال 2019 منتشر کردهاست. مطالب در بخشهای جداگانه تهیه شده و در اختیار علاقهمندان به حوزه‌ خبرنگاری و تمامی افرادی که به دنبال درک بهتری از روشهای دستیابی به اطلاعات در اینترنت هستند، قرار میگیرد.

 

سه شنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۹

فارغ از حوزه‌ تخصصیای که در آن فعالیت میکنید، درک چگونگی استفاده از فضای ارتباطات مجازی (وب اجتماعی) برای کشف، پیگیری و کاوش ماجراها و موضوعات خبری، مهارتی کلیدی است.

این کار به شما اجازه میدهد که منابع اخبار را پیدا کنید، بحثها را پیگیری کنید، الگوهای رفتاری را درک کنید، اتفاقات را دنبال کنید و موضوعاتی را بیابید که یک جامعه یا گروه از افراد را تحتتأثیر قرار میدهند. اما برای این کار باید بدانید که چهوقت، چطور و کجای اینترنت را بگردید.

در ادامه و در بخشهای جداگانه، بهترین شگردها و ابزارهای رایگان برای گردآوری اخبار (جستوجوی فعال) و پیگیری آن‌ها (جستوجوی غیرفعال) را به شما نشان خواهیمداد. همچنین به بهترین روشها و اپلیکیشنهای قابل استفاده در سرویسهای آنلاین و پلتفرمهای مهم نگاهی خواهیمکرد تا بتوانید به طور مؤثر و کارآمد، مفیدترین محتوا را برای گزارشگری و پژوهش خود پوشش دهید. دقت داشتهباشید که تأیید صحت و سقم اطلاعات و منابعی که پیدا میکنید هم موضوعی حیاتی است.

چند نکته و مفهوم کلیدی هستند که آشنایی با آنها برای هرگونه فرآیند جمعآوری اخبار در فضای اینترنت، اساسی محسوب میشود. اگرچه در بخشهای بعدی این موضوعات را با جزئیات بیشتر بررسی خواهیم کرد اما آوردن خلاصهای از آنها در ابتدای کار هم میتواند مفید باشد.

درست مثل خبرنگاری پیش از ظهور اینترنت، تهیه‌ لیستهایی بهروز از منابع مرتبط، تکیهگاهی مهم برای هر حوزه‌ کاری است؛ اما برخلاف شرایط پیش از عصر دیجیتال، اکنون این امکان برای ما فراهم است که پنهانی شاهد میلیونها بحثی باشیم که در لحظه‌ حاضر در حال رخداد است. اینجاست که پای جستوجوی کلیدواژهها به میان میآید؛ کلمات، عبارات یا هشتگهایی که برای بحث راجع به موضوعات و رخدادها استفاده میشوند و میتوانند به ما در تشخیص منابع خوب برای پرداختن به یک ماجرا کمک کنند.

ممکن است کلیدواژهها و منابع مرتبط با اخبار جدی و مهم روزانه، بهنسبت واضحتر باشند. یک گزارشگر محلی باید به عنوان مثال، رهبران و افراد شاخص در اجتماع خود، متخصصین حوزه‌‌های مختلف، سیاستمداران، سازمانهای خیریه، چهره‌های دانشگاهی برجسته، اینفلوئنسرها یا شخصیتهای تأثیرگذار، گروههای اجتماعی فعال، شاهدان عینی، سلبریتیها یا افراد معروف، افراد مهم در حوزه‌ تجارت و کسبوکار و سازمانهای ارائهدهنده‌ خدمات اورژانسی را بشناسد.

چنانچه گزارشگران، گوشبهزنگ دریافت اخبار فوری از سوی این منابع هستند، میتوانند به دنبال کلمات و عباراتی مانند تیراندازی، چاقوکشی، تصادف، درگیری، حمله، تجاوز، شلیک شد، چاقو، اسلحه، انفجار، مُرد، پیکر، جدی، مهم، سرنوشت‌ساز، مرگبار، تروریستی، افراطگرایی، تلفات و جراحات باشند.

این فرآیند تشخیص منابع و کلیدواژهها همراه با یکدیگر، هسته‌ بنیادی گردآوری اخبار در فضای آنلاین را تشکیل میدهد. در ارتباط با موضوعات خاص در حوزههای مختلف، شروع کار میتواند سختتر باشد؛ اما تشخیص تعدادی کلیدواژه‌ دقیق‌تر و تخصصیتر میتواند به ما در تشخیص منابع بیشتر کمک کند. بدین ترتیب، نوعی حلقه‌ بازخوردی ایجاد میشود و در این چرخه میتوان باز هم کلیدواژههای جدید و متعاقباً منابع جدیدی را در پلتفرمهای جدید پیدا کرد. از این طریق می‌توانیم در کوتاهترین زمان ممکن به روزآمدترین اطلاعات درباره‌ موضوع موردنظرمان دست یابیم.

نوع منابع و کلیدواژههای مرتبط برای موضوعات و حوزههای مختلف، متفاوت خواهد بود اما روش و مسیر اصلی مشابه است. دیدهبانی و پیگیری نیز فرآیندی تکرارشونده است که در جریان آن لازم است به طور مداوم اطلاعات جدیدی را که با موضوعات، منابع و بحثهایی که دنبال میکنید مرتبط هستند، جمعآوری کنید. همچنان که این عملیات گسترش پیدا میکند، به طور پیوسته روایتها، کلیدواژهها و هشتگهای جدید و مرتبط با موضوع کارتان را نیز پوشش خواهیدداد. خوب است که از ابتدا یک سند یا جدول گردآوری و تنظیم داده (صفحه‌ گسترده یا اسپردشیت) هم داشته باشید تا بتوانید این اطلاعات را در آنجا جمع کنید و محتوای جدیدی را که مییابید هم به آن اضافه کنید. بدین ترتیب اگر در آینده پروژههایی داشتید که در آنها موضوعات مشابهی را دنبال میکردید در وقتتان صرفهجویی خواهدشد.

لازم به ذکر است که یک روش واحد و همهشمول برای مدیریت و سازماندهی پژوهش و کاوش در فضای آنلاین وجود ندارد. ماهیت آنچه موضوع گزارشگری شماست تا حد زیادی تعیینکننده‌ منابع، کلیدواژهها و فرآیند لازم نیز هست. ما شما را تشویق میکنیم که هنگام طراحی نظام و شیوه‌ مخصوص خودتان برای پیگیری اخبار، خلاقانه فکر کنید و انعطافپذیر باشید. البته برای این کار تعدادی ابزار قدرتمند پولی هم در دسترس هستند. در ادامه و در بخشهای مختلف، ما به ابزارها و شگردهای رایگانی میپردازیم که هر کسی میتواند از آنها برای گردآوری و پیگیری اخبار در فضای مجازی بهره ببرد، کافیست فقط به اینترنت دسترسی داشته باشید.

حلقه‌ بازخوردی کلیدواژهها، موضوعات مناقشهبرانگیز و منابع در برخی پلتفرمهای خاص که فرستدرفت از آنها برای پیگیری انتخابات پارلمان اروپا در سال 2019 استفاده کرد.

منبع: firstdraftnews.org