صداوسیما «رئیس‌جمهورساز» می‌شود؟

نگاهی به سرگذشت سیاسی رؤسای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب

پس از پیروزی انقلاب رادیوتلویزیون به‌علت پتانسیل‌های فنی فراوانی که داشت، صدای پیام‌های انقلابیون شده بود و این روند تاکنون نیز ادامه دارد. هرچند اهمیت آن به‌مرورزمان با توجه به گسترش اینترنت کاهش‌یافته است، هنوز یک سازمان استراتژیک بااهمیت امنیتی محسوب می‌شود. اهمیت این رسانه در ایران تا اندازه‌ای است که شوراهای مختلفی برای رسیدگی و نظارت بر آن تعیین‌شده است. روسای این سازمان از همان آغاز تاکنون سرنوشت سیاسی متفاوتی را تجربه کرده‌اند و عمدتا نام آن‌ها در ثبت‌نام انتخابات ریاست‌جمهوری دیده می‌شود. در این‌که نشستن بر صندلی ریاست صداوسیما تا چه اندازه  پل رسیدن به کرسی ریاست‌جمهوری است، نظرات و دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد؛ اما تاکنون هیچ‌یک از روسای صداوسیما به پاستور نرسیده‌اند.

شنبه ۰۴ اردیبهشت ۱۴۰۰

اگرچه حسن روحانی به‌عنوان یکی از اعضای سرپرستی این سازمان منتخب ریاست‌جمهوری شد، در میان مدیران منصوب در این سازمان پیروز انتخابات ریاست‌جمهوری وجود ندارد. در انتخابات ریاست‌جمهوری 1400 هم که در 28 خردادماه برگزار می‌شود نام دو نفر از روسای پیشین صداوسیما به چشم می‌خورد: عزت‌الله ضرغامی و علی لاریجانی، که از این میان علی لاریجانی در میان اهالی سیاست گزینه محتمل‌تری برای نشستن بر صندلی ریاست‌جمهوری اسلامی ایران است. در ادامه، به بررسی سرنوشت سیاسی روسای صداوسیما پس از پیروزی انقلاب 57 می‌پردازیم.

صادق قطب‌زاده

 سرنوشت اولین رئیس صداوسیمای بعد از انقلاب نسبت به دیگر روسای این سازمان متفاوت‌تر است. صادق قطب‌زاده، متولد چهارم اسفند ماه1314 در اصفهان بود. او پیش از دوران دانشجویی از هواداران مصدق بود و برای تحصیل در رشته زبان انگلیسی به آمریکا رفت. در آنجا با انجمن‌های دانشجویی مخالف رژیم شاه همکاری داشت و در جریان مبارزه انقلابی قرار گرفت. درباره ارتباطات او با سازمان‌های امنیتی آمریکا و شوروی گمانه‌زنی‌هایی مطرح است. او پس از مهاجرت حضرت امام خمینی (ره) به نوفل‌لوشاتو به همراه ابراهیم یزدی به آنجا رفت و با پرواز انقلاب به ایران بازگشت. قطب‌زاده در آغاز و با شکل‌گیری دولت موقت، مسئول رادیوتلویزیون ملی ایران شد. پس‌ازآن و با برگزاری انتخابات اول ریاست جمهوری کاندیدا شد؛ اما در مقابل بنی‌صدر با 48 هزار رأی شکست خورد. او در شهریور 1361 به جرم براندازی علیه جمهوری اسلامی و کودتا تیرباران شد.

شورای سرپرستی

در 1359 شورای سرپرستی صداوسیما تشکیل شد. آقایان سید محمد موسوی ‌خوئینی‌ها (رهبر معنوی دانشجویان پیرو خط امام و از رهبران جناح چپ جمهوری اسلامی)، حسن روحانی (رئیس‌جمهور دوره یازده و دوازدهم)، عباس شیبانی، احمد توکلی (سخن‌گوی دولت در دهه 60، فعال سیاسی اصول‌گرا)، حسین جنتی (وزیر ارشاد دولت روحانی)، حسین طارمی و حسین غفاری از اعضای آن بودند. محمد مبلغی اسلامی، تقی فراحی، علی‌اکبر محتشمی‌پور (وزیر سابق کشور)، عبدالله نوری (وزیر سابق کشور) و علی لاریجانی (رئیس سه دوره از مجلس) نیز در سال‌های آغازین انقلاب از اعضای شورای سرپرستی بودند. این اعضا در سال‌های بعد تغییر کردند. در این طیف نیز کاندیداهای ریاست‌جمهوری و وزیر دیده می‌شود. احمد توکلی و عباس شیبانی و حسن روحانی سه کاندیدای ریاست‌جمهوری در سال‌های بعد بودند که روحانی در میان آن‌ها پیروز شد.

محمد هاشمی رفسنجانی

محمد هاشمی رفسنجانی بهرمانی متولد 1321 و برادر کوچک‌تر علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی است. او پیش از انقلاب برای تحصیل به آمریکا رفت و پس از مهاجرت حضرت امام به نوفل‌لوشاتو به جمع یاران امام پیوست و همراه پرواز انقلاب به ایران آمد. او در آغاز، ریاست سازمان تعاون روستایی را بر عهده داشت؛ سپس به معاونت نخست‌وزیری (رجایی) و در 1363 به ریاست سازمان صداوسیما منصوب شد و ده سال در این سمت باقی ماند. محمد هاشمی نیز از چرخه قدرت میان روسای صداوسیما جدا نیست و در 1392 کاندیدای ریاست جمهوری شد؛ اما از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شد.

علی لاریجانی

علی اردشیر لاریجانی معروف به علی لاریجانی متولد 1336 در نجف عراق و برادر صادق آملی لاریجانی، رئیس فعلی مــجــمــع تشخیص مصلحت نظام،  است. او در سابقه خود فعالیت در بخش خبر صداوسیما، وزارت ارشاد دولت هاشمی رفسنجانی، ریاست صداوسیما، کاندیدای ریاست جمهوری سال 84، نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی و ریاست سه دوره از مجلس را دارد. او در دوره‌ای با مسئولیت دبیری شورای عالی امنیت ملی، هدایت پرونده اتمی ایران را به عهده داشت. او پس از محمد هاشمی در 1373 به ریاست سازمان صداوسیما منصوب شد و تا 1383 این سمت را در اختیار داشت. خانواده لاریجانی حضور فعالی در سیاست ایران دارند و در یک بازه زمانی دو برادر از این خانواده رئیس دو قوه بودند. نام لاریجانی برای انتخابات 1400 نیز از سوی اصلاح‌طلبان و اصول‌گرایان شنیده می‌شود و او نیز مانند روسای قبلی در رویای پاستور به سر می‌برد؛ هرچند هنوز به‌طور رسمی برای کاندیداتوری انتخابات 1400 اعلام آمادگی نکرده است.

عزت‌الله ضرغامی

سید عزت‌الله ضرغامی متولد اسفند 1338 در تهران است. او در رشته مهندسی عمران دانشگاه صنعتی امیرکبیر پذیرفته شد؛ اما فارغ‌التحصیل شدن او تا 1365 طول کشید. ضرغامی در پی حوادث اشغال سفارت آمریکا با دانشجویان پیرو خط امام همراهی داشت. پس‌ازآن در 1361 به سپاه پاسداران پیوست و در بخش رادیویی این نهاد مشغول به کار شد؛ پله‌ای که او را به ریاست صداوسیما رساند. در اوایل دهه 70 او معاونت وزارت ارشاد را برعهده داشت و بعدازآن در 1383 به مدت ده سال به ریاست سازمان صداوسیما منصوب شد. ریاست صداوسیما، ضرغامی را هم به جمع دوستداران پاستور اضافه کرد. او برای انتخابات 1400 اعلام کاندیداتوری رسمی کرده است. سمت‌وسوی تبلیغات انتخاباتی ضرغامی به‌سمت طبقات فرودست جامعه تمایل دارد. «نان-مسکن-آزادی» که شعار گروه‌های چپ‌گرا در دهه 50 و 60 بود، از شعارهای تبلیغاتی اوست. ضرغامی از نیروهای نزدیک به احمدی‌نژاد شناخته می‌شود؛ هرچند در چند سال اخیر بارها مواضع احمدی‌نژاد را موردانتقاد قرار داده است. در فروردین‌ماه ۱۳۹۱ اتحادیه اروپا ۱۷ مقام ایرانی ازجمله عزت‌الله ضرغامی را با ادعای نقش در نقض گسترده و شدید حقوق شهروندان ایرانی، مورد تحریم قرار داد.

محمد سرفراز

محمد سرفراز متولد 1340 در تهران است. پدر او روحانی و دو برادر او نیز یکی در دفتر حزب جمهوری و دیگری در جنگ ایران و عراق به شهادت رسیدند. سرفراز نیز از جانبازان جنگ است. او از مدیران قدیمی سازمان صداوسیماست و تحصیلات خود را در دانشگاه بیروت تا دکترای علوم سیاسی ادامه داده است. حضور او در سازمان صداوسیما بیشتر در معاونت برون‌مرزی و در راه‌اندازی شبکه‌های تی وی پرس، العالم و هیسپان تی وی بوده است. سرفراز در 17 آبان 1393 به ریاست این سازمان منصوب و در تاریخ 22 اردیبهشت 1395 رسما از این سازمان بازنشسته شد. پس از خروج از صداوسیما حواشی پیرامون او ازجمله همکاری با شهرزاد میرقلی خان شنیده شد. او از معدود روسای سازمان صداوسیماست که نامش درباره  انتخابات ریاست‌جمهوری شنیده نشده است.

عبدالعلی علی عسگری

عــبــدالــعــلــی عــلــی‌عــسگــری متولد 1337 هــفــتــمــیــن رئــیــس ســازمــان صداوسیماست. او بـــه‌دلـــیـــل مبارزه با رژیم پهلوی در نوجوانی و جوانی چندبار از سوی ساواک دستگیر و در ۲۲بهمن ۱۳۵۷ بعد از هجوم مردم به زندان قصر آزاد شد. عــلــی‌عــسگــری از 1362 مشاور شورای عالی انقلاب فــرهـــنــگی بـــود. او در بخش‌های مختلف صداوسیما ازجمله دانشگاه این سازمان، معاونت آموزشی، مشاور ریاست، شورای عالی فضای مجازی و معاونت توسعه سازمان صداوسیما حضور داشته است. عــلــی‌عــسگــری در دوران حضور در سمت معاونت توسعــه صــداوسیــمــا نقش جدی در تبدیل سیستم آنالوگ به دیجیتال این سازمان داشت. او تألیف 12 کتاب را در سابقه خود دارد. علی‌عسگری در 22 اردیبهشت 1395 با حکم مقام معظم رهبری به ریاست سازمان صداوسیما منصوب شد. تاکنون نام او در میان کاندیداهای ریاست‌جمهوری دیده یا شنیده نشده است.

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.