خورشید در طیف فرابنفش

حسن حاتمی برنده مسابقه بین‌المللی عکاسی گرینویچ از عکاسی نجومی می‌گوید

مسابقه عکاسی نجومی Insight Investment که هر سال توسط «رصدخانه سلطنتی گرینویچ» (Royal Observatory Greenwich) برگزار می‌شود، یکی از برترین رقابت‌های عکاسی نجومی در جهان است. امسال هم همانند چند دوره قبلی، عکاسان نجومی ایرانی در این رقابت‌ها خوش درخشیدند و نام دو عکاس نجومی کشورمان در بین انتخاب شدگان لیست نهایی دیده می‌شود. مسعود قدیری‌فر با عنوان عکس «شکوه دماوند» و حسن حاتمی با عنوان عکس «خورشید در طیف فرابنفش» برگزیده این دوره از مسابقات شدند. این مسابقه بهانه‌ای شد تا با محسن حاتمی که اهل اصفهان است، گفت‌وگویی داشته باشیم تا او برایمان در مورد روند و چگونگی این مسابقه و عکاسی نجومی بگوید.

دوشنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۰

از عکاسی نجومی تا مسابقات مربوط به آن

ما ژانرهای مختلف عکاسی داریم. مثل عکاسی ورزشی، مستند، صنعتی و ... که یکی از انواع این ژانرها عکاسی نجومی است که می‌توان گفت این نوع از عکاسی علمی‌تر از سایر ژانرها است. در این نوع از عکاسی از اجرام و پدیده‌های نجومی عکس گرفته می‌شود. حاتمی می‌گوید که در عکاسی نجومی افراد یا خودشان با دوربین و تلسکوپ‌های شخصی‌شان عکس را می‌گیرند یا به وسیله رصدخانه‌ها و تلسکوپ‌های بزرگی که در جهان موجود است، عکس‌برداری می‌کنند. «در همین راستا، سالانه مسابقه‌ای توسط رصدخانه گرینویچ انگلستان برگزار می‌شود که بزرگترین مسابقه عکاسی نجومی در جهان است. ما مسابقات دیگری در این حوزه داریم اما از این مسابقه سطح بالاتر نداریم. سالانه چندین هزارنفر از سراسر جهان در این مسابقه شرکت می‌کنند. البته یک سری از کشورها دور از این فضا هستند اما در کل کشورهای زیادی وارد این مسابقه می‌شوند. امسال 4500 نفر از 75 کشور جهان شرکت کردند. از این نفرات تعدادی برگزیده شدند و جوایزی نیز به آنها تعلق می‌گیرد. علاوه‌بر اینکه به نفرات برتر جایزه نقدی داده می‌شود، عکسی که آنها گرفته‌اند نیز در موزه سلطنتی گرینویچ گذاشته می‌شود. همچنین عکس گرفته شده در کتاب عکاسی نجومی سال 2021 چاپ می‌شود. هرکجایی که این عکس گذاشته شود، نام عکاس و نام کشور مربوطه نوشته می‌شود.» به‌غیر از این عکس‌های نجومی برگزیده در مجلات علمی خارجی معتبر نیز گذاشته می‌شود. این عکاس برگزیده برای گرفتن جایزه نقدی خود و برای شرکت در جشنواره مربوطه به کشور انگلستان دعوت شده است.

ژانرهای مختلف عکاسی نجومی

حاتمی در ادامه سخنانش به انواع مختلف عکاسی نجومی اشاره می‌کند. او می‌گوید که مثلا ما در این ژانر عکاسی، عکاسی آسمان در شب داریم که مثلا از کهکشان راه شیری در کنار کوه، رود یا یک بنایی تاریخی عکس می‌گیرند. یا مثلا عکاسی از اجرام مختلف منظومه شمسی و عکاسی از ماه. ژانر عکاسی خورشید خودش جدا است. عکاسی از شهاب‌ها، شفق قطبی، منظومه شمسی، پردازش داده‌های تلسکوپی و رصدخانه‌ای همه این‌ها جزو عکاسی نجومی هستند. «یک سری از عکاسان خودشان تلسکوپ‌های کوچکی دارند که به وسیله آنها عکاسی می‌کنند. مثلا چند شب خارج از شهر می‌روند و از آسمان عکاسی و تصویربرداری می‌کنند. خود من عکاس هستم اما در این مسابقه از عکس‌های خودم استفاده نکردم. من در بخشی که مربوط به پردازش داده‌های تلسکوپ فضایی و رصدخانه‌ای است، شرکت کردم. در این بخش نوآوری و خلاقیت ملاک است. این کار نیاز به جزئیات و پردازش زیادی دارد. درست است که خودمان آن عکس را نگرفتیم اما روند پردازش عکس بسیار کار سخت و دقیقی است. من از تصاویر رصدخانه خورشید استفاده کردم. در این رصدخانه که برای ناسا است، چندین تلسکوپ وجود دارد که من از داده‌های آن تلسکوپ استفاده کردم. تصاویری که این تلسکوپ می‌دهد، نور نامرئی دارد. تصاویری با نور فرابنفش خورشید است که اصلا قابل دید نیستند.» حاتمی بااستفاده از اطلاعات و دانشی که در مورد چنین عکس‌هایی دارد، با جزئیات به آن رنگ می‌دهد اما این تمام کار نیست. آن تصویر خامی را که تلسکوپ برای ایستگاه‌های زمینی فرستاده است، روی آن کار می‌شود. این تصویر خام یک تصویر سیاه رنگ است که چند خط خاکستری روی آن دیده می‌شود. عکاسان و متخصصان این حوزه می‌آیند و نقاط حساس آن عکس را شناسایی و استخراج می‌کنند و آنها را به حالت قابل دیدی در می‌آورند. این کار نیاز به خلاقیت و دانش زیادی دارد. عکس حاتمی حاصل ترکیب سه طیف فرابنفش قوی مختلف است.
هرکدام از این طیف‌ها، اطلاعات کاربردی خاصی برای حل اسرار فیزیک خورشید به همراه دارند، به طور مثال: یک طیف اطلاعات بهتری در مورد مناطق فعال خورشید ارائه می‌دهد و دیگری برای حلقه‌های تاجی و یکی دیگر حفره‌های تاجی و... دارند، لذا اهمیت بسیاری دارد که اطلاعات نهفته در تصویر هر طیف کنار هم به بهترین شکل به تصویر کشیده شود.

قسمتی از یادداشت حسن حاتمی که در ذیل عکسش آمده است:

خورشید روح دارد؟
بدن ما از گَرد ستاره‌ای تشکیل شده و اکنون ستاره‌ای به نام خورشید به ما زندگی می‌بخشد.
روح ما فقط برای ماست؟ یا به خورشید هم تعلق دارد؟!
من می‌گویم روح من و خورشید یکی است.
من خورشیدی هستم
همه ما خورشیدی هستیم، زنان و مردان خورشیدی! 
چه چیز خورشید را خورشید گردانيده است؟
در طول تاریخ، خورشید یا به عنوان خدا پرستش می‌شد یا به عنوان کسی بود که خدای یکتا بزرگترین جایگاه را به او عطا کرده است!
بچه که بودم وقتی خورشید طلوع می‌کرد دوست داشتم با پدرم به خورشید برسیم!
و درک نمی‌کردم چرا نمی‌شود به خورشید رسید!
دوست داشتم خورشید را بشناسم و دیگران هم بشناسند.
اکنون تصویر خورشیدِ من در بزرگ‌ترین رقابت عکاسی نجومی جهان برگزیده شد و در لیست کوتاه قرار گرفته است.  تصویری که چشمان رصدخانه دینامیکی خورشید ناسا آن را ثبت کرده است.
این تصویر در موزه سلطنتی گرینویچ نصب می‌شود و در کتاب عکاسی نجومی سال 2021 چاپ می‌شود تا مردمان بیشتری خورشید را ببینند و خورشید را دوست بدارند.
در این پروژه من داده‌خام رصدخانه (فضایی) دینامیکی‌خورشید ناسا را پردازش کردم.
 

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.