خیابان های اصفهان

از هزارجریب شاه‌عباسی تا کاخ ورسای ایران

سایه‌ای از تاریخ فراموش‌شده اصفهان در محله‌های جنوبی شهر دیده می‌شود

اصفهان هم مانند هر شهر تاریخی دیگری دارای بافت تاریخی و مدرن در کنار یکدیگر است. بافت تاریخی اصفهان بیشتر در شمال زاینده‌رود واقع شده و بخشی جنوبی رودخانه معمولا به‌عنوان بخش نوساز و مدرن شهر و به اصطلاح «بالاشهر» شناخته می‌شود. غیر از جلفا که محله‌ای چهارصد‌ساله در این بافت تازه‌ساز محسوب می‌شود، معمولا کسی بــرای گــشت‌وگذار در بــافــت تــاریــخی به محله‌های مدرن جنوبی نمی‌رود. اما ما این بار سوار بر دوچرخه تاریخ از پل فردوسی وارد خیابان شیخ صدوق می‌شویم و به سمت جنوب رکاب می‌زنیم. می‌رویم که از بزرگ‌ترین باغ اصفهان یعنی باغ شخصی شاه عباس و کاخ ورسای ایران دیدار کنیم! از سایه‌هایی محو در دل تاریخی فراموش‌شده.

شمشیر سلطانی بر شکوه اصفهان

یک شاهد عینی از زخم‌های اصفهان می‌گوید

اصفهان بهشتی بود که در عصر قاجار به واسطه بی‌توجهی و کینه نسبت به صفویه که این قدر در میان مردم اعتبار داشت، به‌طور عمد ویران گردید. انگیزه این ویرانی حرص بود یا عداوت، یا مخلوطی از هر دو، کسی به‌درستی نمی‌داند، اما حاصل این فرایند آنکه آثار و عمارات با شکوهی مانند آیینه‌خانه، نمکدان و هفت‌دست اکنون وجود خارجی ندارند. در این متن نگاهی به این فاجعه می‌اندازیم:

مقبره کمال‌اسماعیل گمنام در پس قرن‌ها

میراثی که هفت قرن است چشم‌به‌راه سامان مانده!

چرا دو تا خیابان کمال در اصفهان داریم؟ مقبره شاعر پرآوازه ایرانی در چه حال و اوضاعی‌است و چه ماجراهایی را طی هفت قرن اخیر از سر گذرانده؟ پاسخ این سؤالات را در متن پیش رو می‌خوانید. امید که سه ارگان مسئول فکری کنند و اوضاع این میراث ارزشمند را طوری سامان دهند که در شأن شاعر مشهور اصفهان باشد. کمال الدین اسماعیل از شاعران بزرگ قرن ششم و اوایل قرن هفتم است. دیوان او بارها به چاپ رسیده است اما قسمت تراژیک زندگی او این است که این انسان والا و خردمند در سال 635 ق زمانی که قوم خون‌خوار مغول به اصفهان حمله کرده بود، به دست آنان کشته شد. در واقع او نماد مظلومیت مردم اصفهان در مقابل قومی است که تا دندان مسلح بودند. جا داشت که مقبره او در این چند قرن به عنوان سمبل ایستادگی و مظلومیت اصفهان، آراسته و بلندمرتبه می‌شد، اما گویا سرنوشت او چنین نبود.

دروازه دولت چطور آزاد شد؟
در رکاب تاریخ با روایت آبادگری‌های علافی که صدراعظم شد
با کاهش تقاضا، بازار مسکن اصفهان آذرماهی آرام را پشت سر گذاشت

میدانی که با سنگ فرش تاریخی شد

دروازه دولت چطور آزاد شد؟

پروژه سنگ فرش شدن دروازه دولت به اتمام رسیده است. این پروژه نمای بصری میدان را به‌کلی تغییر داد و آن را به شکل میدان‌های تاریخی درآورد. برداشته‌شدن آسفالت و سنگ‌فرش‌کردن آن میدان، بهانه‌ای شد تا در این مطلب به بیان سیر ساخت آن بپردازم. نام درواز‌ه‌دولت برخاسته از دولتخانه صفوی است. اما بنا بر نقشه‌ای که در سال 1302 خورشیدی از اصفهان برجای مانده است (نقشه سلطان سید رضا) دروازه دولت فضایی خالی نبود. فقط به انتهای چهارباغ و ابتدای ورودی دولتخانه اطلاق می‌شد. خیابان چهارباغ تا محل دروازه دولت به همان عرض خود پیش آمده و به ناگهان در این محل به یک کوچه باریک و پر پیچ و خم به‌نام «آغاباشی» ختم می‌شد. سمت چپ میدان هم خیابان باریک «شاه» خودش را به‌زحمت به گوشه میدان می‌رسانید.

گشت‌وگذار در چهارباغ 223ساله

در رکاب تاریخ با روایت آبادگری‌های علافی که صدراعظم شد

اریخ اصفهان به‌جز ظل‌السلطان‌های ویرانگر، نام آبادگران زیادی را هم در خود دارد؛ به‌عنوان‌مثال، محمدحسین‌خان صدراصفهانی که نردبان قدرت را پله‌پله از علافی (علوفه‌فروشی) تا صدراعظمی ایران بالا رفت. در این میان، اصفهان خوشبخت بود ؛ چراکه او در عصر فتحعلی‌شاه مدتی حاکم اصفهان شد و ردپای سازندگی‌هایش هنوز هم در این‌سو و آن‌سو به چشم می‌خورد. چهارباغ خواجو را که با الگوگرفتن از چهارباغ صفوی ایجاد شد، می‌توان دل‌پذیرترین و آشناترین یادگار صدر اصفهانی دانست. سفر کوتاه ما از دروازه حسن‌آباد در خیابان فرشادی آغاز می‌شود و در پل خواجو به پایان می‌رسد.

از هزارجریب شاه‌عباسی تا کاخ ورسای ایران

سایه‌ای از تاریخ فراموش‌شده اصفهان در محله‌های جنوبی شهر دیده می‌شود

اصفهان هم مانند هر شهر تاریخی دیگری دارای بافت تاریخی و مدرن در کنار یکدیگر است. بافت تاریخی اصفهان بیشتر در شمال زاینده‌رود واقع شده و بخشی جنوبی رودخانه معمولا به‌عنوان بخش نوساز و مدرن شهر و به اصطلاح «بالاشهر» شناخته می‌شود. غیر از جلفا که محله‌ای چهارصد‌ساله در این بافت تازه‌ساز محسوب می‌شود، معمولا کسی بــرای گــشت‌وگذار در بــافــت تــاریــخی به محله‌های مدرن جنوبی نمی‌رود. اما ما این بار سوار بر دوچرخه تاریخ از پل فردوسی وارد خیابان شیخ صدوق می‌شویم و به سمت جنوب رکاب می‌زنیم. می‌رویم که از بزرگ‌ترین باغ اصفهان یعنی باغ شخصی شاه عباس و کاخ ورسای ایران دیدار کنیم! از سایه‌هایی محو در دل تاریخی فراموش‌شده.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - خیابان های اصفهان